Tibetan Grammar - Associative Particle

From Rigpa Wiki
Jump to: navigation, search

WORK IN PROGRESS: the grammar articles are being edited for wiki publication. During editing, the content might be incomplete, out of sequence or even misleading.

Articles on Tibetan Grammar
1. Introduction
2. Formation of the Tibetan Syllable
3. Formation of the Tibetan Word
4. First case: ming tsam
5. agentive particle
6. Connective Particle
7. La don particles
8. La don particles—Notes
9. Originative case
10. Verbs
11. Verbs—Notes
12. Syntactic particles

by Stefan J. Gueffroy

Associative Particle, དང་སྒྲ་

Case Marking Function

The associative particle has case marking function with ming tsam intransitive - associative verbs and agentive transitive - associative verbs.[1]


Conjunction

Inclusion

  • Tibetan grammatical term: སྡུད་པ་
to divide v.t. ཐ་དད་པ་
ཕྱེ་བ།  འབྱེད་པ།  དབྱེ་བ།  ཕྱེས།
past pres. fut. imp.
དེ་རེ་རེར་ཡང་གསུམ་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། གཟུགས་ཕུང་ལ་འབྱུང་བའི་ཁམས་དང༌།
these each     three   three   to divide   form    skandha  major elements dhatu
སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང༌། བཅུད་ཀྱི་སེམས་ཅན་དང་གསུམ།
container  world          content  sentient being   three
... [when] dividing each of these again into sets of three: regarding the form skandha [there is the division into] the three [of] the major elements, the world [which is] the container, [and] the sentient being [who are] the content.


གཟུགས་དང༌། ཚོར་བ་དང༌། འདུ་ཤེས་དང༌། འདུ་བྱེད་དང༌། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོའོ།
form             feeling          perception      formation     consciousness      skandha
Form, feeling, perception, formation and consciousness are the skandhas.


བགོ་བ་དང་བཟའ་བ་
clothes        food
clothes and food



With sociative meaning

to go v.i. ཐ་མི་དད་པ་
སོང་བ་, ཕྱིན་པ།  འགྲོ་བ།  འགྲོ་བ།  སོང་།
past pres. fut. imp.
བུ་གཉིས་དང་བཙུན་མོ་དང་རྒྱལ་པོ་ཕྱིན།
son  two        consort        king      went
The two sons, the consort and the king went.
The king went with the two sons and the consort.


Note: The sociative is more commonly expressed by different postpositions. E.g., ལྷན་ཅིག་ཏུ་, together.
རྒྱལ་པོ་བཙུན་མོ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕྱིན།
king     consort    together    went
The king went together with the consort.
  • དང་ here comes together with ལྷན་ཅིག་ཏུ་.


Coordination of Divisions

  • Tibetan grammatical term: འབྱེད་པ་
ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། ཟག་བཅས་དང་ཟག་མེད་དོ།
dharmas two        defiled             undefiled
There are two dharmas, defiled and undefiled [ones].


རིག་གནས་ནི་ལྔ་སྟེ། སྒྲ་རིག་པ་དང༌། ཚད་མ་རིག་པ་དང༌། བཟོ་རིག་པ་དང༌། གསོ་བ་རིག་པ་དང༌། ནང་དོན་རིག་པའོ།
sciences         five      grammar            logic                crafts                    medicine              inner science
There are five sciences: grammar, logic, crafts, medicine and the inner science.


Coordination of Verbs

Temporal

  • Tibetan grammatical term: ཚེ་སྐབས་
to lie down, sleep v.i. ཐ་མི་དད་པ་
ཉལ་བ།  ཉལ་བ།  ཉལ་བ།  ཉོལ།
past pres. fut. imp.
ཆུ་ཚོད་དགུ་ཟིན་པ་དང་མལ་དུ་ཉལ།
hour   nine              bed   lie down
It became nine o’clock and [he] went to bed.


to get up v.i. ཐ་མི་དད་པ་
ལྡངས་པ།  ལྡང་བ།  ལྡང་བ།  ལྡོངས།
past pres. fut. imp.
སྐྱ་རེངས་ཤར་བ་དང་མལ་ནས་ལྡང༌།
dawn     arose        bed     get up
The dawn arose and [he] got up.


Causal

  • Tibetan grammatical term: རྒྱུ་མཚན་
ཟོ། to eat v.t.
ཟོས་པ་  བཟས་པ།  ཟ་བ།  བཟའ་བ།
past pres. fut. imp.
སྨན་ལེགས་པར་ཟོས་པ་དང་ནད་ལས་གྲོལ།
medicine well   ate            illness     freed
After [he]had well eaten the medicine, [he] was cured.
From eating the medicine he was cured.


to become v.i. ཐ་མི་དད་པ་
འགྱུར་བ།  འགྱུར་བ།  འགྱུར་བ། 
past pres. fut. imp.
ཡི་གེ་སློབ་པ་དང་མཁས་པར་འགྱུར།
scriptures study   learned     become
Study the scriptures and become learned.
From studying the scriptures one becomes learned.



Coordination After Imperative

to listen v.t. ཐ་དད་པ་
ཉན་པ།  ཉན་པ།  མཉན་པ།  ཉོན།
past pres. fut. imp.
ཁྱོད་ལེགས་པར་ཉོན་ཅིག་དང༌། ཁྱོད་ལ་བསྟན་པར་བྱའོ།།
you    well       listen "!"        you       explain    auxiliary'
Listen well! And [I] will explain to you.


Imperative / Instruction

  • Tibetan grammatical term: གདམས་ངག་
to accomplish v.t. ཐ་དད་པ་
བསྒྲུབས་པ།  སྒྲུབ་པ།  བསྒྲུབ་པ།  སྒྲུབས།
past pres. fut. imp.
ལེགས་པར་སྦྱོངས་དང༌། ཆོས་སྒྲུབས་དང༌།
well            study         Dharma accomplish
Study well! Accomplish the Dharma!
to study v.t. ཐ་དད་པ་
སྦྱངས་པ།  སྦྱོང་བ།  སྦྱང་བ།  སྦྱོངས།
past pres. fut. imp.



Coordination

General Coordination

་་་ལོག་ལྟ་མངོན་གྱུར་མེད་པ་དང༌། གཞན་བསད་ཀྱང་མི་འཆི་བ་དང༌། ལོངས་སྤྱོད་ཡིད་འོང་མེད་པས་་་་
wrong views manifest not have     other  killed even not die          possessions  appealing not exist
[in the hell realm] ... [they] don’t have manifest wrong views; and even [if one] has killed an other [one], [no one will] die; and because [there] are no appealing possessions...


Coordination of Quotations

་་་བསྐྲད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གྲགས་པ་དང་
to expel       offerings  give       not do      [it is said] and        bodhisattva           renown
ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་པ་དང༌།་་་
  verse                  offerings give    not do          [it is said] and
[it is said]: "... [a bodhisattva] does not give offerings in order to expel [someone]", and [it is said]: "A bodhisattva does not give offerings in order to be renown or praised.", and: "..." ."



With Repeated Words or Particles

ཞག་དང་ཞག་
day   day
day by day
ཁྱིམ་དང་ཁྱིམ་
house  house
house by house
ཡང་དང་ཡང་དུ་
again  again
again and again

Endnotes

  1. The case marking "associative particleདང་སྒྲ་" was formerly placed with the "syntactic particles" and called "Coordinating particle, དང་སྒྲ་".